Onderwijs
Kinderen begeleiden naar volwassenheid, hoe doe je dat? Wat is er al en wat is nog nodig? Hebben ze kennis nodig of moet het meer gericht zijn op ontwikkeling? En als je kennis wilt overdragen, welke kennis dan?
Het reguliere onderwijs kampt aan alle kanten met problemen. Te weinig leerkrachten, te grote klassen, te weinig motivatie, veel spijbelaars, etc. Keer op keer wordt er vernieuwing aangebracht. Alleen blijft deze vernieuwing wel binnen de bestaande kaders van het onderwijsbestel. Dat maakt dat elke oplossing weer een nieuw probleem creëert of geen echte oplossing blijkt te bieden. En zo langzamerhand wordt iedereen in onderwijsland ook wel vernieuwingsmoe. Daarnaast zijn de kinderen van nu niet meer hetzelfde als de kinderen van toen. In toenemende mate hebben we te maken met kinderen met een hogere gevoeligheid, die in het reguliere onderwijs als eerste problemen krijgen of buiten de boot gaan vallen. Tijd dus, voor ècht vernieuwend onderwijs, onderwijs buiten de oude kaders en gericht op de kinderen van nu. Als je bijvoorbeeld kan uitgaan van: ‘Ieder mens wil leren’, kun je op hele andere leerstructuren uitkomen. Het vraagt wel om eerst de oude kaders los te laten om echt nieuwe ideëen te kunnen ontwikkelen. Niet dat we dan alles overboord moeten gooien. Maar pas dan kunnen we kijken wat past en niet past.
Zelf ben ik al een jaar of vijf actief op Aventurijn, een school waar kinderen mogen leren van het leven zelf. Daarvoor ben ik jaren bezig geweest met me verdiepen in onderwijs, vernieuwend onderwijs en het oprichten van een school. Er is veel over te lezen, veel te ervaren en veel te ontwikkelen. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een beeld hoe onderwijs er uit zou ‘moeten’ zien. En dat dus nog tussen aanhalingstekens, want vernieuwend betekent ook dat het altijd onderhevig is aan verandering en ontwikkeling. Ik heb mijn beeld uitgewerkt met een mindmap, waarvan je hieronder een foto aantreft. Als je op de foto klikt, krijg je een iets groter exemplaar in beeld. Voor mij zijn dit op dit moment de basisvoorwaarden waaraan onderwijs idealiter aan voldoet.
In Nederland zijn diverse scholen die zich bezig houden met ander onderwijs. Omdat dit soort onderwijs niet mogelijk is binnen de kaders van de bekostiging door de overheid, zijn dit veelal particuliere scholen. De internationale verzamelterm voor onderwijs op dit soort scholen is democratisch onderwijs. De scholen zijn heel erg divers. Hoewel deze scholen veelal het kind centraal stellen, geeft elke school daar op een eigen manier vorm en inhoud aan. In Nederland zijn scholen die op deze manier werken nog niet zo heel lang actief (10-15 jaar). In het buitenland bestaan deze scholen al veel langer. De oudste dateert van 1921 (Summerhill in Engeland). Er zijn een paar platforms waarin deze scholen uitwisselen met elkaar, de IDEN (scholen uit de hele wereld) en Eudec (scholen uit Europa). Om de paar jaar wordt er een bijeenkomst georganiseerd.
Er zijn drie scholen waar veel over gepubliceerd is en die zijn dan ook het meest bekend. Summerhill, de eerste democratische (kost)school ter wereld in Engeland, De Pestalozzi school in Ecuador en de Sudbury Valley in Amerika.
Veel inspiratie dus en veel ervaring. Gelukkig maar, want het ontwikkelen van dit onderwijs is een intensieve bezigheid. Maar vooral ook heel bijzonder en waardevol. Het is bevrijdend om uit te kunnen gaan van de kracht van een kind in plaats van het opleggen van kennis en structuren die ’men’ belangrijk vindt. Het allermooist is als je mag meemaken dat een kind op eigen tijd en eigen kracht een ontwikkelingsstap maakt. Niet omdat het moet of niet anders kan, maar omdat het er zelf voor kiest (bewust of onbewust).
Het kan ook confronterend zijn voor de ouders of begeleiders. Het vraagt namelijk van je om altijd òòk naar jezelf te kijken. Elke situatie heeft altijd een leerelement voor jezelf in petto. Leren van het leven zelf kun je alleen overdragen als je het zelf ook doet. Daarnaast zijn er meestal patronen om los te laten. Sommige kinderen willen al leren lezen met 5 jaar, maar er zijn er ook die dat pas willen als ze 9 jaar zijn…
Wil je je elementen van dit soort vernieuwend onderwijs eigen maken? Wil je meer weten over de verschillen tussen de ene of de andere vorm? Zoek je begeleiding bij het in praktijk brengen van vernieuwende elementen? Zou je zelf een school willen beginnen en kun je wel advies gebruiken? Zou je willen weten of dit soort onderwijs wel geschikt is voor jouw kind en past bij jullie opvoeding? Wellicht kan ik je dan (een stukje) op weg helpen. In een gesprek kunnen we je vraag of vragen onderzoeken. Ik reken hiervoor € 35,= incl. BTW per uur en excl. eventuele reiskosten. Voor reiskosten reken ik € 0,19 per km. Bel gerust als je nog wat meer informatie wilt of voor het maken van een afspraak.